Skip to content

Zaburzenia rytmu okołodobowego

Rytm okołodobowy, nazywany także rytmem dobowym lub zegarem biologicznym, to wewnętrzny mechanizm organizmu, który reguluje wiele procesów fizjologicznych i behawioralnych, takich jak sen, czuwanie, aktywność metaboliczna czy wydzielanie hormonów.

Najważniejszym czynnikiem kształtującym rytm okołodobowy jest ekspozycja na światło. Fotoreceptory w siatkówce oka odbierają informacje o natężeniu światła i przekazują je do mózgu, gdzie regulowane jest wydzielanie melatoniny, czyli hormonu odpowiedzialnego za regulację snu. W ciągu dnia, gdy jesteśmy narażeni na światło, wydzielanie melatoniny jest hamowane, co pomaga naszym organizmom pozostać czujnym i aktywnym. Natomiast w ciemności, wydzielanie melatoniny wzrasta, co przygotowuje nasz organizm do snu.

Rytm okołodobowy wpływa również na wiele innych aspektów życia. Kontroluje aktywność metaboliczną, wydzielanie innych hormonów, temperaturę ciała, a nawet procesy biochemiczne zachodzące w komórkach. Dlatego zachowanie regularnego rytmu okołodobowego jest istotne dla zdrowia i dobrej kondycji fizycznej oraz psychicznej.

Naruszenie rytmu okołodobowego, na przykład przez zmianę stref czasowych, pracę w trybie nocnym lub niewłaściwy tryb życia, może prowadzić do zaburzeń snu, zmęczenia, problemów zdrowotnych i innych niekorzystnych skutków dla organizmu.

źródło: mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/71289,zaburzenia-rytmu-okolodobowego
źródło: mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/71289,zaburzenia-rytmu-okolodobowego

Rytm okołodobowy wpływa również na wiele innych aspektów życia. Kontroluje aktywność metaboliczną, wydzielanie innych hormonów, temperaturę ciała, a nawet procesy biochemiczne zachodzące w komórkach. Dlatego zachowanie regularnego rytmu okołodobowego jest istotne dla zdrowia i dobrej kondycji fizycznej oraz psychicznej.

Naruszenie rytmu okołodobowego, na przykład przez zmianę stref czasowych, pracę w trybie nocnym lub niewłaściwy tryb życia, może prowadzić do zaburzeń snu, zmęczenia, problemów zdrowotnych i innych niekorzystnych skutków dla organizmu.

źródło: mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/71289,zaburzenia-rytmu-okolodobowego
źródło: mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/71289,zaburzenia-rytmu-okolodobowego

Najczęstsze zaburzenia rytmu okołodobowego

  • Zespół opóźnionej fazy snu – to rodzaj zaburzenia rytmu okołodobowego, który charakteryzuje się przesunięciem naturalnego cyklu snu i czuwania w kierunku późniejszych godzin. Osoby z tym zespołem mają trudności z zasypianiem i budzeniem się o typowych dla większości ludzi porach. W rezultacie osoby te często chodzą spać znacznie później niż przeciętna osoba i mają problem z wcześniejszym wstawaniem rano. Choroba szczególnie często dotyczy osób młodych, poniżej 30. roku życia. Objawy zespołu opóźnionej fazy snu obejmują trudności w zasypianiu przed północą, wydłużony czas potrzebny na zaśnięcie, senność i zmęczenie w ciągu dnia, trudności w skupianiu uwagi i wydajności w porannych godzinach oraz problematyczne wstawanie rano.
  • Zespół przyspieszonej fazy snu – to kolejny rodzaj zaburzenia rytmu okołodobowego, przeciwny do zespołu opóźnionej fazy snu. Osoby z tym zespołem odczuwają wcześniejszą potrzebę snu i budzą się znacznie wcześniej niż przeciętna osoba. Jest to spowodowane przesunięciem cyklu snu i czuwania w kierunku wcześniejszych godzin. Jest to zaburzenie typowe dla osób po 60 roku życia. Objawy zespołu przyspieszonej fazy snu obejmują senność występującą wcześnie wieczorem, trudności z pozostawaniem aktywnym i skupionym w godzinach wieczornych, zasypianie wcześnie i wcześniejsze wstawanie rano.
  • Zespół nieregularnego rytmu okołodobowego – charakteryzuje się mocno zmiennymi porami snu i czuwania. Osoby z tym zespołem doświadczają rozbicia snu na fragmenty w ciągu doby, zamiast posiadania jednolitego cyklu snu i aktywności. Najczęstszą przyczyną tego zaburzenia jest praca zmianowa i nieregularny tryb życia.
  • Zespół związany z częstą zmianą stref czasowych („jet lag”)to stan występujący po podróży przez różne strefy czasowe, który powoduje dezorientację biologicznego zegara organizmu. Organizm potrzebuje pewnego czasu, aby dostosować się do nowego rytmu snu i czuwania związanego ze zmianą czasu. Objawy zespołu “jet lag” obejmują: problemy z zasypianiem w nowym czasie miejscowym, nadmierną senność w ciągu dnia, zaburzenia trawienia tj. nudności czy niestrawność, zmniejszoną koncentrację i wydajność, zmiany nastroju, drażliwość i apatię.

Diagnostyka zaburzeń rytmu okołodobowego

W diagnostyce zaburzeń rytmu okołodobowego stosuje się aktygrafię, prowadzenie przez pacjenta dziennika snu przez okres 10-14 dni oraz skale i kwestionariusze kliniczne.

Jak wygląda leczenie zaburzeń rytmu okołodobowego?

Metody leczenia zaburzeń rytmu okołodobowego obejmują przede wszystkim uregulowanie trybu życia, trening behawioralny, farmakoterapię preparatami melatoniny oraz fototerapię.

KONTAKT

dr n. med. Wojciech Kuczyński
sen.diagnostyka@gmail.com
tel. +48 797 333 645

Klinika Zdrowy Sen
ul. Przyokopowa 26, 01-208 Warszawa
REGON: 145839380
tel. +48 788 263 946

KONTAKT

dr n. med. Wojciech Kuczyński
sen.diagnostyka@gmail.com
tel. +48 797 333 645

Klinika Zdrowy Sen
ul. Przyokopowa 26, 01-208 Warszawa
REGON: 145839380
tel. +48 788 263 946

nfz

© 2021 Medycyna snu | Polityka prywatności