Skip to content

HIPERSOMNIE

Hipersomnia obejmuje zaburzenia snu charakteryzujące się zbyt długim czasem snu i/lub nadmiernej senności w ciągu dnia. Powinny nas zaniepokoić epizody nadmiernej senności trwające kilka tygodni lub dłużej, które nie ustępują pomimo prawidłowej higieny snu i przesypiania całej nocy.

Jakie są objawy hipersomnii?

hipersomnia
  • nadmierna senność
  • zmęczenie i brak energii
  • problemy z koncentracją i pamięcią
  • rozdrażnienie
  • uczucie lęku i niepokoju
  • chęć zaśnięcia w różnych momentach, np. w trakcie oglądania telewizji czy spotkań towarzyskich
  • pogorszenie zdolności do funkcjonowania w rodzinie, życiu społecznym i zawodowym

Diagnostyka hipersomnii

W diagnostyce hipersomnii stosuje się badania diagnostyczne tj. aktygrafia i prowadzenie dziennika snu przez okres 10-14 dni, badanie polisomnograficzne, polisomnografię w ramach protokołu MSLT (ang. multiple sleep latency test) oraz polisomnografię w ramach protokołu MWT (ang. maintenance of wakefulness test).

Jakie są przyczyny hipersomnii?

Jest bardzo wiele możliwych przyczyn nadmiernej senności, dlatego w każdym przypadku należy skonsultować swoje objawy ze specjalistą. W pierwszej kolejności należy wykluczyć niedobór snu, związany z przewlekłym stresem, przyjmowaniem środków pobudzających i złą higieną snu, a także inne zaburzenia snu oraz choroby somatyczne, psychiczne i neurologiczne.

Jeżeli wykluczono powyższe przyczyny konieczna jest diagnostyka w kierunku pierwotnych zaburzeń snu, spośród których najczęstszą przyczyną nadmiernej senności są zaburzenia oddychania w trakcie snu (bezdech senny). Jeżeli występowanie bezdechu sennego zostało wykluczone, konieczna jest diagnostyka w kierunku hipersomnii pochodzenia ośrodkowego, do których zalicza się narkolepsję, hipersomnie idiopatyczną hipersomnie okresowe (np. zespół Kleinego i Levine’a) oraz hipersomnie wynikające z zaburzeń jakości snu, na przykład powodowane występowaniem podczas snu okresowych ruchów kończyn.

Narkolepsja

Jest to rzadka choroba ośrodkowego układu nerwowego, której częstość w populacji ogólnej szacuje się na 1:2000. Sugeruje to, że w Polsce jest około 20 tys. chorych na narkolepsję, jednak w rzeczywisości zdiagnozowanych przypadków jest jedynie kilkaset, ponieważ choroba zwykle pozostaje nierozpoznana. Wiele osób nie ma świadomości, że choruje na narkolepsję i nie szuka lub nie otrzymuje właściwej pomocy. Narkolepsja bardzo negatywnie oddziałuje na codzienne funkcjonowanie, dlatego niezwykle ważne jest odpowiednio wczesne zdiagnozowanie i podjęcie leczenia.

Narkolepsja jest hipersomnią związaną z zaburzeniem bocznego podwzgórza, czyli części mózgu odpowiedzialnej za produkowanie białek nazywanych hipokretynami lub oreksynami. Niedobór tych białek prowadzi do występowania objawów narkolepsji.

Wyróżnia się dwa typy narkolepsji: klasyczny, nazywany narkolepsją typu 1, charakteryzuje się występowaniem katapleksji i niedoborem hipokretyny w płynie mózgowo-rdzeniowym, oraz narkolepsja typu 2, czyli bez katapleksji i niedoboru hipokretyny.

Do objawów narkolepsji należy:

  • nadmierna senność z atakami snu – pacjenci cierpiący na narkolepsję odczuwają bardzo nasiloną senność, stwarzającą konieczność udania się na krótkotrwałą drzemkę, która przynosi im chwilową ulgę, ale po niedługim czasie sytuacja ponownie się powtarza. Może dochodzić również do zasypiania w nietypowych sytuacjach, na przykład podczas rozmowy z inną osobą, podczas posiłku czy w miejscach publicznych.
  • katapleksja – jest to objaw najbardziej charakterystyczny dla narkolepsji, aczkolwiek występuje tylko w narkolepsji typu 1. Kataleksja charakteryzuje się nagłym zmniejszeniem napięcia mięśni w sytuacjach emocjonalnych, na przykład złości, radości czy zaskoczenia. Podczas takiego ataku opada głowa i ramiona, uginają się kolana, przedmioty wypadają z rąk, a pacjent nie jest w stanie wyraźnie mówić. W przypadku całkowitej katapleksji może dochodzić do upadków.
  • halucynacje hipnagogiczne, czyli omamy przysenne – są to podobne do marzeń sennych doznania wzrokowe i słuchowe, które pojawiają się w okresie zasypiania. W tym czasie pacjenci z narkolepsją przeżywają często wyraziste sceny, tak jakby „byli w filmie”.
  • paraliż przysenny – występuje, gdy po wybudzeniu się ze snu osoba chora przez kilka do kilkunastu sekund nie jest w stanie się poruszyć, i czuje się, jakby była sparaliżowana.

Jakie są konsekwencje nieleczonej hipersomnii?

Osoby cierpiące na nadmierną senność często odczuwają problemy w codziennym funkcjonowaniu, tj.

  • trudności z koncentracją
  • problemy z nauką
  • trudności w wykonywaniu pracy zawodowej
  • może występować zwiększone ryzyko wypadków komunikacyjnych prowadząc samochód

Jak wygląda leczenie hipersomnii?

Leczenie hipersomnii obejmuje metody farmakologiczne i niefarmakologiczne.

W terapii hipersomnii pochodzenia ośrodkowego stosuje się metody behawioralne polegających na wydłużeniu czasu spędzanego w nocy w łóżku co najmniej do 8 godzin oraz planowaniu krótkich (krótszych niż 30 min) drzemek w ciągu dnia. Jeśli oddziaływania behawioralne i łagodne substancje stymulujące (np. kofeina) nie przynoszą oczekiwanej poprawy, konieczne jest przyjmowanie leków stymulujących, takich jak modafinil czy metylofenidat.

W leczeniu katapleksji stosuje się leki przeciwdepresyjne, takie jak wenlafaksyna, fluoksetyna, paroksetyna i klomipramina. Lekiem zalecanym do podawania pacjentom z nasilonymi zaburzeniami snu nocnego i ciężkimi katapleksjami jest hydroksymaślan sodu.

KONTAKT

dr n. med. Wojciech Kuczyński
sen.diagnostyka@gmail.com
tel. +48 797 333 645

Klinika Zdrowy Sen
ul. Przyokopowa 26, 01-208 Warszawa
REGON: 145839380
tel. +48 788 263 946

KONTAKT

dr n. med. Wojciech Kuczyński
sen.diagnostyka@gmail.com
tel. +48 797 333 645

Klinika Zdrowy Sen
ul. Przyokopowa 26, 01-208 Warszawa
REGON: 145839380
tel. +48 788 263 946

nfz

© 2021 Medycyna snu | Polityka prywatności